Limes en weer thuis

sBij Erkertshofen vinden we een mooie (replica) Romeinse wachttoren met een klein stukje muur. De soldaten die hier waren gelegerd, konden in geval van invallende Germanen via vuur/licht signalen alarm slaan naar de volgende toren in de rij, tot het grote fort
bij bijvoorbeeld Pfuenz was bereikt, waar vijfhonderd soldaten waren gelegerd. In geval van invallende duisternis kon een kruik Spaanse wijn worden geopend, en een zelfgekweekte kip worden gebakken in Italiaanse olijfolie, en opgegeten met
groenten uit de tuin onder de wachttoren.

Bij Kipfenhofen zagen we de overblijfselen van een orginele wachttoren: wat bemoste brokken, en een beuk van driehonderd (!) jaar oud.
Bij Puenz ligt het Romeins castra waar het eventuele alarm binnenkwam. Mooi strategisch gelegen op een heuvel, bijna drie hectaren groot en een klein stukje herbouwd, voor het leuk. Puenz staat voor Pons (romeins voor brug), die vlak in de buurt was.
De Romeinse brug is er niet meer, wel een 'nieuwe' uit de middeleeuwen.

Nu nog naar huis: de Tomtom geeft 768 km aan. In de regen, maar met een slimme route via Venlo om de files in het Ruhrgebied te ontlopen, zijn we om half negen weer thuis. We zullen slapen als ... prinsjes.

Aan alle lezers (L.S.): heel erg bedankt voor het volgen van dit blog. Een plezier om te schrijven voor jullie.  En er zullen er meer volgen.

Rattenburg en Kipfenberg

Gisteren, maandag, gebeurde er niet zoveel vertellenswaardig. We nemen de snelweg richting Innsbruck, en tikken achtereenvolgens af voor de Autostrada, een Oostenrijks Autobahnvignet, en de tol voor de Brenner. Dat tikt aan, maar we zijn wel snel in
Ingolstadt. Ondertussen nemen we nog een kijkje in Rattenberg, een aardig middeleeuws stadje aan de Inn.
Het is daar alom glasblazen geblazen. Een mooie glazen bloem is voor de buuf die op ons huis past.

We logeren bij Alte Peter in Markt Kipfenburg in een gezellig pensionnetje Hier ongeveer beginnen de Limes, de overblijfselen van een muur / weg die het Romeinse rijk afscheidde van de boze Germanen. De limes lopen (loopt?) honderden kilometers door Duitsland en is Unesco erfgoed.

Kastelruth en St Vigil

Op deze zondag 15 september slapen we lekker uit.
Daarna nemen we een kijkje in het naburige Kastelruth, waar
de huizen prachtig beschilderd zijn.

 

 

Het weer is omgeslagen. Het is erg bewolkt, en de Seiser Alm zal vandaag in de mist
liggen. We maken een prachtige wandeling van Seis naar St. Vigil, door de landerijen met
Tiroler boerderijen en Milka-koeien. Terug lopen we langs de golfterreinen van de golfclub van St Vigil, en daarna scoren we twee lekkere pizza's bij de pizzeria in Seis. We zitten tussen de locals en ontvangen ook een knipkaart met twee knipjes. 
Nog acht te gaan en we hebben een gratis pizza!

Seiser Alm en Schweinefleisch

Dat weten we nog van vorig jaar: het is erg mooi boven op de Seiser Alm, en je kan er fantastisch wandelen. En op deze zaterdag 14 September is het mooi weer.
Vandaar dat we deze alp in de herhaling gooien. De kabelbaan brengt ons 1000 meter hoger en daar ontrolt zich weer het fantantastische uitzicht met weiden groener dan groen, omzoomd door puntige rotsformaties.
De zon schijnt met gulle gloed, dat is ook wel nodig want het is hier maar twaalf graden en de wind is fris. Ideaal voor wandelen.

Maar je wordt er wel rozig van. We slapen onder veren dekbedden. En dorstig. En daar helpt dan weer de Suedtiroler Weissburgunder tegen. En tegen het rommelen van de maag helpen medallions van Schweinefleisch en gnocchi met pesto.

Marmelade en Marmolada, Seis en Siusi

De rit van vandaag (vrijdag de dertiende) voert ons dwars door de Dolomieten. Het is vrijdag, dus er zijn niet al te veel motorrijders op de weg. Wel veel fietsers. We beginnen natuurlijk in Belluna. Nogherazza is echt een conferentieoord, wij zijn de enige toeristen. En er zijn ook maar drie kamers of zo. Voor de gasten van kamer No. 2 is er een lekker ontbijt met
cappuccino en toast met marmelade. En lekkere Italiaanse jazz in de gelagkamer. Mario Biondi, zo blijkt bij navraag.

Gaan we uitdiepen later. De rest van de bevolking van Nogherazza is reeds gearriveerd en is al diep in conferentie.
Wij gaan tussen de wielen, en onder het genot van een heleboel Ella Fitzgerald nemen we achtereenvolgens de Fedaia pas, rijden langs het Marmolada massief (bestrooid met verse poedersuiker), hobbelen over de Sella pas en de Gardena pas, de Val Gardena in.

En opeens is de voertaal weer Duits.
In Seis huren we bij Martin Schenk zijn benedenappartement voor het weekend. Martin herkent ons van vorig jaar, iedereen blij. Morgen wordt het mooi weer, dan gaan we nog een keer de Seiser Alm op. Ofwel de Alpe di Siusi. 
 

Celiberti en Belluna

We ruimen de maisonette op, poetsen het sanitair, en vegen het balkon aan. Met wat passen en meten past alle warang weer in de auto (bagage heeft de neiging nogal uit te dijen in de loop van een reis) en we gaan op weg naar Passariano. Daar ligt Villa Manin, het buitenpaleis van de laatste Doge van Venetie. Het ook voor een paleis nogal groot en imposant.

Hier had Napoleon tijdens zijn Italie-campagne zijn hoofdkwartier. Zijn vertrekken zijn te bezoeken, maar dat kan alleen in combinatie met een kaartje voor de overzichtstentoonstelling van Celiberti, een blijkbaar beroemde Italiaanse moderne schilder. Vooruit dan maar.
Nou, Celiberti blijkt toch een stuk interessanter dan het kamertje van Nappie. Wij hadden nooit van de goede man gehoord. Maar hij is helemaal in staat om een flink paleis te vullen met moderne abstracte kunst, en onze aandacht te vatten en vast te houden.
In het trappenhuis hing een werk van zeker drie (b) bij twaalf meter (l), een soort gordijn, met allerlei patronen erop gespat en gerold Vermoeden we), in prachtige kleuren. Sommige werken zou ik best thuis willen hebben hangen. Dat zegt wel wat over appreciatie.
We mogen niet fotograferen binnen, dus geen plaatjes hier. Als je toch nieuwsgierig bent, googelen helpt.

We lopen ook even de achtertuin in (nou, even, de tuin is hectaren groot). Daar is een formatie stuntstraaljagers aan het werk, met formatievliegen en rookbanen. Uiteraard in de kleuren van de Italiaanse vlag.

 

We hoopten vandaag tot in Bellune te komen, en dat lukt ook wel, het zijn niet veel kilometers. Echter een hotel met vrije kamers is niet te krijgen om de een
of andere reden. Zodat we terecht komen in Nogherazza, een rustiek conferentieoord een stuk buiten Bellune met nog plaats voor ons.
De bijbehorende trattoria serveert lekkere hapjes: meloen met ham, gevulde crespelle (pannekoekjes) en paperdelle met funghi porcini.
Al met al een leuk dagje.

Gaatjes vullen in Aquileia en Udine

Morgen is het voor ons echt einde seizoen in Grado. Aan alles komt een eind. Het stormt hier en het is koel, zo niet koud, en het is alleen voor de speciale toeristen dat er in ieder geval overdag geen zondvloed plaatsgrijpt.

 

We hebben nog een geldig kaartje voor de 'Mostra Costantino & Teodoro' in Aquileia.
De Italianen hebben er een handje van om letters, die wij normaal vinden, te verdonkeremanen: maar ze hebben het echt over
keizer CoNstantijn, de eerste christelijke keizer. Ze hebben het hier ook over trasporti terwijl wij zeggen transporten.
We treffen bij de kassa van het museum twee vreselijk aardiges dames, die ons in ietwat iebelig Engels wegwijs maken in het museum.
Teodoro is de vijfde bisschop van Aquileia, die van de Basilica van een paar dagen terug. Toch nog een keer kijken in de basilica.
De tentoonstelling zelf biedt in getal weinig artefacten, maar wel van de beste kwaliteit, en uitvoerig becommentarieerd zij het in ietwat gezwollen Italiaans (het zit in het volk). Gelukkig kunnen wij het in het Engels nalezen in een losse folder
(evenzozeer gezwollen, want vrijwel letterlijk vertaald uit het Italiaans).
De stad Udine ligt een eind verderop, en is weer een prettige verrassing. Een erg leuk Piazza del Liberta', met een loggia die niet zou misstaan
in Venetie (en inderdaad contemporair), eraanvast gebouwd een Art Deco Grandcafe, en een poort door - alweer - Palladio.
Een heerlijk ratjetoe aan stijlen, maar toch weer op de een of andere manier passend bij elkaar.

Hier en daar hangen werken van Giambattista Tiepolo, een heerlijke barok / rococco artiest.
Onderwijl wordt er in de stad een apparaat aan feesttenten en bierpompen opgetuigd, alsof er hier een heuse Koninginnedag gevierd gaat worden.
Morgen gaan we weer de Alpen in, hopelijk is het mooi weer voor een bergwandeling.

Trieste en Coniglio

Vanaf ons lekkere balkonnetje kijken we terug op een mooi bezoek aan Trieste. Verder oostelijk kan je niet komen zonder in Slovenie terecht te komen. Trieste staat bekend als een grote havenstad, maar voor de cultuurminnende toerist valt er evenwel nog genoeg te genieten.

Je kan via de autostrada reizen, maar veel leuker is de toegang langs de kustweg, met uitzicht op de Adriatische zee, en kilometerslange boulevards prettig overschaduwd door de allomtegenwoordige pineta, en waar je lekker genieten kan van de najaarszon. 

In de stad vallen de chique pleinen op, omringd door elegante gebouwen uit de 19e eeuw. Men flaneert, terasseert, en claxoneeert volop.

En er is natuurlijk een Romeins theater, leep gebouwd tegen een helling, dat drukt de kosten.
De oude stad ligt op een verhoging. Venetiaans fort, twee oude basilica, op enig moment samengevoegd tot een grote, en toe maar, het grondplan van een nog grotere uit de eerste eeuw AD gratis erbij.

En je zal toch een triomfboog uit de tijd van Augustus uit je gevel hebben steken.
Jaloerse buren!

Ter voorbereiding op de terugreis doen we nog een Ipermercado aan. Wijs geworden door ervaring, weten we wat we moeten scoren: brodo granulare, ofwel bouillonblokjes in strooibare vorm, capperi in sale, ofwel kappertjes ingelegd in zout, en funghi porcini secchi, ofwel gedroogd eekhoorntjesbrood. Al het andere lekkers is in in Nederland volop tegen redelijke prijs te verkrijgen.
Voor het avondmaal kopen we nog wat verse borlotti bonen, jonge courgettes en ... coniglio ofwel konijnebout.
Dat wordt een lekker stoofpotje, met wat overgebleven shalotjes, knoflook en paprika.
Het is donker, het flitst en dondert op ons balkon. De donder is wel echt onweer, maar de flits is te regelmatig. Het is de vuurtoren van Grado.

Palmanova en Strassolda

Palmanova is een onbeduidend stadje nabij Grado, Ware het niet dat het stratenplan
stervormig is en omringd wordt door drie concentrische eveneens stervormige verdedigingswerken.
De eerste twee zijn Venetiaans, en het derde is aangelegd door Napoleon.
Het Piazza Grande dat het hart vormt van alle sterren, heeft absoluut grandeur.
Al regent het nu een beetje, en wordt de maandagse markt net opgebroken.
De kooplui hebben allemaal een bestelbus voor de koopwaar met op  het dak een enorme electronisch uitklapbare luifel, die hun hele kraam van schaduw voorziet. Maar vandaag dient het als een enorme paraplu. Veel kooplui zijn overigens Aziaten.



Aan het grote plein staan verschillende palazzi uit de zeventiende en achttiende eeuw,
maar het mooist is de grote doosvormige dom met witte marmeren gevel.
De bolwerken zijn bezaaid met vele kilometers fiets- en voetpaden en degene die ze allemaal wil proberen, heeft heel wat bol te werken. Wij beperken ons tot het gebied rond de Porte Cividale, want de zon is alweer venijnig aan het prikken.






De volgende stop is Clauiano, een zogenoemd prachtig bewaard gebleven middeleeuws stadje. Inderdaad mooi gerestaureerd, maar niet veel aan. Doen we ook Strassoldo nog aan, stad van de kastelen? Vooruit, het is niet ver. Dat is dan weer verrassend leuk. Er is een Castello di Sopra ( = boven), een Castello di Sotto ( = beneden) en een Borgo Nuovo, samen met wat huizen verenigd tot een versterkt dorp.





Het wordt doorsneden door een aftakking van de rivier de Taglia. De sfeer is dat van een Miss Marple dorp, maar dan Italiaanser.
We komen nog langs Aquileia, waar we nog wat te doen hebben. De Romeinen hadden het gebruik om hun grafmonumenten even buiten de stad pal langs de weg op te richten. Met de grootste praal die je je kon veroorloven.



Aangezien Aquileia een grote stad was, is hiervan ook nog weer het nodige teruggevonden.
We hebben dergelijke monumenten ook in Rome gezien langs de Via Appia. Maar da's lang geleden.

Grado-Barbana en vice versa

Barbana is een eilandje in de lagune, een half uurtje varen van Grado. Er is een Santcuario,
sinds de zesde eeuw wordt hier Maria vereerd. Er wonen ook nog Franciscaner monniken.

 

Voor botenvol Italianen een mooi dagje bedevaart (letterlijk), en aansluitend (c.q. -vullend)
pranzo in het restaurant, of picknick onder de bomen. 




Er is ook een blaasorkest, dat vrolijke deuntjes ten gehore brengt, en tussendoor gastronomisch onthaald wordt aan lange gedekte tafels. De water-carabinieri zelf leveren de schalen met voedsel af voor de orkestleden. Een gezellige bedoening. Er wordt wat gekeuveld en heen en weer gewandeld en geluierd.

Na het pranzo nemen we de traghetto terug naar Grado, en terug in de haven nemen we nog een lekkere gelato. We zijn tenslotte in Italie.  

Romani en Paleo-Christiani

We zitten op ons balkon en kijken terug op een prachtige dag in Aquileira.
Enorme stalpoten hebben we, maar anders zou niet goed zijn ...
Aquileira ligt op luttele kilometers van Grado.

Eerst bezoeken we de basilica uit de 5-de eeuw, met de verbluffende mozaikvloer vol zeebeesten, het complete verhaal van Jonas, en veel hobbels (de vloer is begin 20-eeuw opgegraven vanonder 1500 jaar ophogen en andere nieuwere vloeren). Het interieur ademt grandeur en echte relegieuze devotie.

Naast deze basilica is rond de Campanile (klokketoren) uit de 11e eeuw een ondergrondse opgraving van een andere (nieuwere) basilica, met daaronder nog oudere huizen.
De beklimming van de Campanile levert behalve een mooi uitzicht ook vrij nauw kontact met een busvol Russen op, die naar beneden willen op de smalle traptreden, en wij juist omhoog. Verzeihung, of het onverstaanbare russische equivalent, ach, het hoort erbij. Vriendelijk blijven lachen.

Het Romeinse gedeelte van de dag begint met een wandeling langs de antieke rivierkades waar in
vroeger tijden de koopwaar van overzee aan land werden gebracht, en de producten van het land
werden verscheept naar elders in het immense Romeinse rijk.
Amphora's met wijn, olijfolie, ingemaakte ansjovis (nog steeds populair), juwelen, kaas, slaven, noem maar op.
Het Romeinse Aquileia was een grote stad, en een knooppunt van allerlei handel.
De rivier die vroeger naar zee liep is er al lang niet meer, er is nu een laan met weldadig schaduwgevende
cipressen. Hier in de buurt is een Romeins schip opgegraven met complete lading, en de belofte van de opening van een prachtig museum hangt al jaren in de lucht. In Comacchio (bij Ferrrara) is zoiets al gelukt, maar dat was een veel kleiner schip. We wachten geduldig en vol verwachting af. 
Aan de overkant van de velden van FC Aquileira begint het oude Forum Romanum. Edelsmeden, juristen, groothandelaren, wellicht briefschrijvers hadden hun handel hier. Het prachtige pavement ligt nu aan gruzelen, de zuilen die staan,
staan er sinds de jaren dertig, in grotendeels in baksteen.
Het archeologisch museum is gewijd aan de opgegraven artefacten uit de buurt. Een overdaad aan bustes die je levendig aankijken, beelden in alle staten van verbrokkeling, maar keurig gedocumenteerd, grafmonumenten, verbazend elegant glaswerk, geslepen halfedelstenen (voor de handel), munten uit alle epochen van Julius Caesar tot de middeleeuwen, votieven in alle soorten en maten, etc,etc...

Buiten liggen onder afdakken brokken van bouwstenen, met prachtig gebeeldhouwde details, fragmenten van hyperfijne mozaiken, tot stapels urnen en niet uitgezocht materiaal. Oef! 
We zitten op ons balkon en drinken een glas pinot grigio van Giovanni Donda uit Aquileira.
Hij is donkerder dan strogeel en complex van smaak met veel bloemenhoning. Erg lekker.
Gekocht bij de plaatselijke supermercado, pal naast een groot antiek romeins grafmonument.
De pomodori, melanzani en zucchini (tomaten, aubergine en courgette) staan te stoven
op het fornuis voor een pittige ratatouille met tortellini.

Een dagje Hoefnix

Geplande dagindeling van vandaag:
- Uitslapen - ontbijt - luieren - lunch - siesta - wandelingetje - eten - blog.

Uitslapen: check (tot 10:05)
ontbijt:checK (oude verse broodjes met echte verse koffie)
luieren: check (11:00 - 13:25)
lunch:  check (13:30 - 14:00)
siesta:  check (14:00 - 15:35)
wandeling: check (16:00 - 18:30 zie details)

Grado heeft een basilica uit de vijfde eeuw, alwaar het plaatselijke mannenkoor aan het oefenen is: 'Agnus dei qui tollis peccata mundi, miserere nobis'. Klinkt echt niet slecht, en ook meerstemmig.

We steken een kaarsje op voor de mensen die we goed gekend hebben en niet meer hier zijn.
We kuieren langs de boulevard en de stranden, er zijn locals en toeristen, gezamelijk genietend van het zonnetje.

Er blijkt bij de basilica nog een Lapidarium te zijn, een museum van antieke stenen. Brokken van romeinse grafstenen,
vroeg-christelijke ornamenten, Byzantijnse fragmenten en relicten uit de vroege Middeleeuwen.
We zijn de enige gegadigden, een affront voor de plaatselijke en zorgvuldige archeologie dunkt ons.
Bovendien kunnen we de prestaties van het dameskoor nog beoordelen: goed op weg, werk te doen, maar toch ook niet delend in het affront.

De basilica is gebouwd van gerecycled materiaal: mooie marmeren zuilen en kapitelen, maar geeneen is hetzelfde.
Nabij ligt Aquileia, een romeinse stad, die door Atilla (ja die) verwoest werd.
Maar Aquileia komt nog (wij en romeinse ruines).
De laatste stop is de Spar, voor de Bolognese van vanavond, en even een Prosecco vooraf. Op ons balkon.

Blog:  Check (bij deze)